ಅಮಟೆ ಮರ: ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳೇನು ಗೊತ್ತಾ?

'ಅಮಟೆ' ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು, ಮಲೆನಾಡು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಔಷಧೀಯ ಮರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು Spondias pinnata. ಅನಕಾರ್ಡಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಮರವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಮಟೆ, ಕಾಡುಮಾವು, ಅಮಟಕ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಆಮ್ರಾತಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರವಾಗಿದ್ದು, 15 ರಿಂದ 20 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಮರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗವು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲೆಗಳು ಪರಿಮಳಯುಕ್ತ, ಹುಳಿ ರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ಲೇವನಾಯ್ಡ್, ಟ್ಯಾನಿನ್, ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಎಲೆಗಳ ರಸವನ್ನು ಅಜೀರ್ಣ, ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ವಾಂತಿ, ಅತಿಸಾರ, ಭೇದಿ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಚಟ್ನಿ, ತಂಬುಳಿ, ಸಾರು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಂಪು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಪಿತ್ತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತೊಗಟೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಔಷಧವಾಗಿದೆ. ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯವನ್ನು ಗಾಯ, ಹುಣ್ಣು, ಚರ್ಮರೋಗ, ವಸಡಿನ ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣಿಗೆ ಬಾಯಿ ಮುಕ್ಕಳಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರಕ್ತಶುದ್ಧಿಕಾರಕ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ ನಿವಾರಕ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ. ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಅರೆದು ಲೇಪ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಂಧಿವಾತ, ಕೀಲು ನೋವು, ಊತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಣ್ಣುಗಳು ಹುಳಿ-ಸಿಹಿ ರುಚಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜೂನ್-ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ, ವಿಟಮಿನ್ ಎ, ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕಗಳು, ನಾರಿನಂಶ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ಸೇವನೆ ಮಲಬದ್ಧತೆ ನಿವಾರಿಸಿ, ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಗೊಜ್ಜು ಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಮಟೆ ಮರವು ದೀಪನ, ಪಾಚನ, ಶೀತಲ, ವಾತ-ಕಫ ನಾಶಕ. ಇದನ್ನು ಆಮ್ಲಪಿತ್ತ, ಅತಿಸಾರ, ಮಧುಮೇಹ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ, ರಕ್ತದೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರಿನ ಕಷಾಯವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ವೈದ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮಟೆ ಎಲೆಯ ರಸಕ್ಕೆ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಬೆರೆಸಿ, ಬೆಳಗ್ಗೆ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹುಳುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ಮಜ್ಜಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ರಕ್ತಭೇದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರ. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಸಿವಾಗದಿರುವಿಕೆಗೆ ಎಲೆಗಳ ತಂಬುಳಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನೆಮದ್ದಾಗಿದೆ.

ತೊಗಟೆಯ ಕಷಾಯ ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ ತುಂಬಾ ಸರಳ: 20 ಗ್ರಾಂ ಒಣ ತೊಗಟೆಯನ್ನು 200 ಮಿ.ಲೀ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ 50 ಮಿ.ಲೀಗೆ ಇಳಿಸಿ ಸೋಸಿ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಕಷಾಯದಿಂದ ತೊಳೆದು ಎಲೆಗಳ ಪೇಸ್ಟ್ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಬೇಗ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ರಸಕ್ಕೆ ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸುಸ್ತು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಅಮಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಟಿ-ಡಯಾಬಿಟಿಕ್, ಆಂಟಿ-ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್, ಆಂಟಿ-ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ, ಬರ ಸಹಿಷ್ಣು, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮರ. ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಔಷಧಿ, ನೆರಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆ ಆಮ್ಲೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ.